4 thay đổi lớn về thuế và pháp lý doanh nghiệp năm 2026 mà chủ nhà đầu tư, chủ doanh nghiệp cần biết

Năm 2026 là một năm có khá nhiều thay đổi trong quản lý thuế và vận hành doanh nghiệp tại Việt Nam. Có những thay đổi giúp doanh nghiệp nhỏ nhẹ gánh hơn, nhưng cũng có những thay đổi buộc mọi người phải cẩn thận hơn trong việc thanh toán và ghi nhận chi phí. Dưới đây là những điểm quan trọng nhất mà bất kỳ ai đang sở hữu doanh nghiệp hoặc chuẩn bị mở công ty, hộ kinh doanh đều nên nắm rõ.

Trước tiên, tin vui cho tất cả mọi người. Từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, lệ phí môn bài chính thức bị bãi bỏ hoàn toàn. Trước đây, cứ đầu năm là doanh nghiệp và hộ kinh doanh lại phải lo khoản phí này, tùy theo vốn điều lệ mà đóng vài trăm nghìn đến vài triệu đồng mỗi năm. Quốc hội đã quyết định chấm dứt hẳn khoản thu này, áp dụng cho cả trụ sở chính lẫn chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh. Nghĩa là từ năm nay, không còn phải nộp hồ sơ khai lệ phí môn bài nữa, kể cả với những công ty đã hoạt động lâu năm.

Thứ hai là câu chuyện ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, đặc biệt có lợi cho những ai đang cân nhắc lên đời từ hộ kinh doanh thành công ty. Nếu hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm liên tục kể từ khi bắt đầu có lãi. Còn nếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa thành lập mới hoàn toàn, không phải chuyển đổi từ hộ kinh doanh, thì có thể được miễn thuế 3 năm đầu. Đây là một chính sách khá rõ ràng và thiết thực, đáng để những ai đang có ý định mở công ty riêng cân nhắc thời điểm bắt đầu.

Thứ ba, và đây là điểm nhiều người dễ bị vấp phải nhất, mốc thanh toán không dùng tiền mặt đã hạ xuống thấp hơn hẳn so với trước. Trước đây mọi người quen với con số 20 triệu đồng, nhưng hiện tại, bất kỳ hóa đơn mua hàng hóa hay dịch vụ nào từ 5 triệu đồng trở lên đã bao gồm thuế, muốn được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào và tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, đều bắt buộc phải có chứng từ chuyển khoản qua ngân hàng, không được trả tiền mặt. Ngay cả khi mua nhiều lần trong cùng một ngày của cùng một nhà cung cấp mà cộng dồn đủ 5 triệu, quy định này vẫn áp dụng. Chủ doanh nghiệp nên nhắc nhân viên kế toán và bộ phận mua hàng lưu ý kỹ điểm này, tránh mất quyền khấu trừ oan vì một khoản chi tưởng chừng nhỏ.

Thứ tư, một quy định mới khiến không ít chủ doanh nghiệp bất ngờ, đó là chuyện đóng bảo hiểm xã hội cho giám đốc hoặc người quản lý công ty, ngay cả khi người đó không nhận lương từ công ty. Theo quy định hiện hành, những vị trí này vẫn thuộc diện phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, với mức đóng tối thiểu khoảng 29,5 phần trăm trên mức lương làm căn cứ đóng. Nhiều người mở công ty riêng để tự chủ động quản lý, không lấy lương, nhưng vẫn phải nhớ nghĩa vụ này để tránh bị truy thu về sau.

Nhìn chung, năm 2026 mang đến cả thuận lợi lẫn thách thức. Việc bỏ lệ phí môn bài và mở rộng ưu đãi thuế giúp việc khởi nghiệp nhẹ nhàng hơn, nhưng những quy định về thanh toán và bảo hiểm lại đòi hỏi sự chỉn chu hơn trong vận hành hàng ngày. Với những ai đang làm việc trong lĩnh vực bất động sản hay bất kỳ ngành nghề nào cần thành lập pháp nhân riêng để giao dịch, nắm chắc những điểm này ngay từ đầu sẽ giúp tránh được không ít rắc rối và chi phí phát sinh không đáng có sau này.